| |
Lễ
hội cướp cầu vùng Yên Thế
Hàng năm, cứ vào tháng giêng âm lịch, các làng Ngọc Cục (Việt Ngọc), kép
Thượng (Lam Cốt), Phúc Lễ (Phúc Ḥa), Làng Lư (Ngọc Lư)... thuộc miền hạ
Yên Thế, nay là huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, mở hội cướp cầu mừng xuân.
H́nh thức tổ chức tùy theo làng lớn, làng nhỏ mà cách làm khác nhau.
Làng nhỏ chia làm 2 giáp, làng vừa th́ 4 giáp, theo lượng người mà phân
chia. Những trai đinh dự thi thường là người cường tráng, nhanh nhẹn.
H́nh thức trang phục tùy thuộc sự quy định của từng làng. Có làng người
dự thi cởi trần, đóng khố lụa đủ màu sắc xanh đỏ sặc sỡ, tay cầm một
chiếc móc có cán dài. Có làng lại để cho trai đinh mặc quần áo, chít
khăn màu trên đầu, ngang lưng thắt bao lụa các màu rực rỡ, tay không
dùng để cướp cầu.
Địa điểm làm nơi cướp cầu có khi là sân đ́nh là băi rộng cửa đ́nh, hay
băi rộng bên đ́nh. Vào giờ lễ hội cướp cầu, trai đinh các giáp vạm vỡ
trong trang phục nhiều màu sắc rực rơ, chắc khỏe, đứng tề chỉnh, trang
nghiêm trước sân đ́nh với khí thế hừng hực, quyết thắng.
Ông cai đám mặc áo dài quần chùng tề chỉnh, đầu đội khăn điều uy nghi
dơng dạc chúc tụng gieo cầu:
"Dân làng ai mở hội cướp cầu
Chúc cho tốt lúa sai cau
Chúc cho trai gái lấy nhau thuận ḥa
Chúc cho tốt bông tốt hoa
Chúc cho làng xóm trẻ già b́nh yên"
Vừa dứt xong các trai các giáp dạ ran, ông gieo cầu xuống. Quả cầu được
sơn son thiếp vàng, màu sắc rực rỡ, hấp dẫn. Trai các giáp xô nhau cướp,
ngăn chặn, luồn lách tranh cướp lấy cầu đỏ ôm được vào ḷng. Đây là cả
một sự vật lộn, tranh giành, đua chen khá quyết liệt, đ̣i hỏi không chỉ
có lực, mà c̣n phải có trí, có mưu, dũng mănh mới mong giành phần thắng.
Trong khi đó, chiêng trống của làng giục giă liên hồi, rộn ràng, sôi nổi,
dân làng của các giáp đứng quanh đông đảo ṿng trong, ṿng ngoài. Trẻ em
c̣n leo lên cả các cây cao quanh đó xem. Người người già trẻ gái trai cổ
vũ, ḥ reo khích lệ trai đinh giáp ḿnh, làng ḿnh phải giành giật cướp
cho được cầu, phải giữ cầu cho chặt.
Các đám tiếp tục khích lệ, cổ vũ, xướng xuất: "Bớ giáp Đông... Bớ giáp
Đoài... Tất cả sức trai - Giờ cướp cầu đă đến - Hai bên cùng phải tiến -
Khi quả cầu lăn - Chớ có lui chân - Phải giành phần thắng". Cứ sau mỗi
câu là trai tráng, dân làng ḥa theo reo ḥ rộn ră, tưng bừng, sục sôi.
Được cổ vũ như tiếp thêm sức mạnh, trai đinh các giáp càng dũng mănh xô
nhau tranh cướp hết sức _ go, quyết liệt. Giáp nào cũng quyết thắng
khiến hội cướp cầu càng thêm hấp dẫn. Cuối cùng, trai đinh giáp nào cướp
được cầu, ôm lấy, chạy vào đặt được trong cung đ́nh là thắng cuộc. Cuối
cùng, quả cầu được đặt đúng vị trí tôn nghiêm. Cả giáp, cả làng, cả hội
đều vui sướng. Chiêng trống rền vang dồn dập, liên hồi, người người già
trẻ gái trai reo ḥ vang cầu trường. Giáp thắng cuộc được làng thưởng và
mừng v́ năm ấy cả làng, cả giáp gặp may, b́nh an, làm ăn phát đạt, giàu
sang, thịnh vượng...
|
